Theo thống kê, có khoảng 10% người sử dụng thuốc chống trầm cảm nhưng sau một thời gian thì chúng không còn hiệu quả. Thật không may, nhiều loại thuốc tạo điều kiện cho trầm cảm tái phát với những biểu hiện “rầm rộ” hơn trước rất nhiều. Vậy làm thế nào để ngăn chặn tình trạng này? Hãy tìm hiểu ngay qua bài viết dưới đây.

9 điều cần làm ngay để ngăn chặn trầm cảm tái phát

Theo Jonathan Alpert, MD, Ph.D., Trưởng khoa Tâm thần lâm sàng tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts ở Boston cho biết, có khoảng 30% người dùng thuốc chống trầm cảm sẽ bị trầm cảm tái phát sau một năm. Chính vì vậy, hãy lưu ý những điều này để ngăn chặn trầm cảm tái phát một cách hiệu quả nhất!

1. Tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc của bác sĩ

Tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc của bác sĩ tức là bạn cần tuân thủ nghiêm túc về liều dùng, thời gian uống và định kỳ thăm khám để hiệu chỉnh liều dùng cho phù hợp với tình trạng bệnh của bạn. Điều này nghe có vẻ như quá thụ động và cứng nhắc, nhưng theo Kay Redfield Jamison, Ph.D. một giáo sư tại Trường Y Johns Hopkins, các chuyên gia tâm lý cho biết, có khoảng 40% – 50% những người trầm cảm, đặc biệt là rối loạn lưỡng cực thường không dùng thuốc theo quy định. Có thể bạn cho rằng bạn vẫn dùng thuốc đầy đủ hàng ngày nhưng điều này chưa chính xác hoàn toàn, bạn cần phải dùng thuốc vào một thời điểm nhất định trong ngày. Rất nhiều người nghĩ rằng, “Tôi có dùng đủ thuốc nhưng thời gian dùng thuốc thì tôi không chắc lắm”. Hay một số người nghĩ rằng, “Tôi đã cảm thấy khá hơn, có quên thuốc một đêm chắc cũng không sao”. Tất cả những việc làm đó đều vô tình gây ra sự kháng thuốc mà bạn không hề hay biết. 

2. Ngừng sử dụng rượu ngay lập tức

Theo nghiên cứu dịch tễ học (ECA), trong số những người bị rối loạn tâm thần, có khoảng 29% là do bị nghiện rượu. Trong số những người mắc chứng rối loạn tâm thần do nghiện rượu thì khoảng 37% là bị rối loạn tâm thần mạn tính. Tổng quan về tình trạng nghiện rượu và rối loạn tâm thần do Viện quốc gia về lạm dụng rượu và nghiện rượu gây ra. “Những người lạm dụng rượu thường có các rối loạn tâm thần xảy ra đồng thời nhưng họ thường không được điều trị triệt để chứng nghiện rượu. Ngay cả khi uống một lượng nhỏ rượu có thể khiến trầm cảm tồi tệ hơn, có thể làm tăng một số tác dụng phụ và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc điều trị. Hãy nhớ rằng, rượu chính là một chất gây trầm cảm”.

3. Kiểm tra xem có bệnh lý mắc kèm nào khác không

Một tình trạng bệnh lý khác có thể làm cho việc đáp ứng với thuốc trở nên khó khăn hơn hoặc có thể khiến cho tâm trạng của bạn nặng nề hơn. Một số tình trạng bệnh lý có thể ảnh hưởng đến bệnh trầm cảm đó là sự thiếu hụt vitamin D, suy giáp, đường huyết thấp, mất nước, không dung nạp thức ăn, giảm caffein, bệnh tiểu đường, mất trí nhớ, tăng huyết áp, testosterone thấp, ngưng thở khi ngủ, hen suyễn, viêm khớp, bệnh Parkinson, bệnh tim, đột quỵ và bệnh đa xơ cứng. Nếu thấy việc sử dụng thuốc trầm cảm không còn hiệu quả với bạn, hãy đến gặp bác sĩ để được khám trực tiếp, kiểm tra công thức máu và loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.  Ngoài ra, những người bị rối loạn lưỡng cực thường bị chẩn đoán nhầm với trầm cảm về mặt lâm sàng, bởi vì họ không nhận ra các cơn loạn thần kinh, và do đó không thảo luận với bác sĩ của họ. Họ có thể cần một chất ổn định tâm trạng cùng với một thuốc chống trầm cảm để kiểm soát bệnh tốt nhất.

4. Giảm căng thẳng

Vì trầm cảm và rối loạn lo âu trở nên trầm trọng hơn nếu bạn thường xuyên bị căng thẳng, hãy cân nhắc các biện pháp để bạn có thể giảm căng thẳng. Hai biện pháp giúp cải thiện căng thẳng thường được sử dụng nhất đó là thiền định và tập thể dục. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm (MBCT) có thể giảm một nửa nguy cơ trầm cảm lâm sàng trong tương lai ở những người đã bị trầm cảm tái phát nhiều lần — hiệu quả của nó dường như tương đương với thuốc chống trầm cảm. Các bài tập giảm stress dựa trên chánh niệm (MBSR) giúp mọi người đối phó tốt hơn với sự căng thẳng. Tập thể dục giúp giảm stress theo nhiều cách, kích thích các hóa chất của não giúp nuôi dưỡng các tế bào thần kinh và tăng hoạt động của serotonin, norepinephrine. Bằng cách tăng nhịp tim của bạn, tập thể dục cũng giải phóng endorphins và một hormone giúp làm giảm đau, gây ra sự hưng phấn, đồng thời, giúp kiểm soát phản ứng của não với sự căng thẳng, lo lắng.

5. Cải thiện chế độ ăn uống của bạn

Bạn có thể cần phải thực hiện một số thay đổi chế độ ăn uống để đảm bảo rằng những thứ được đưa vào miệng là có lợi, chứ không phải chống lại bạn. Một số nghiên cứu chỉ ra, các loại thực phẩm tốt cho não bộ như axit béo omega-3, vitamin B12 và các axit amin quan trọng như tryptophan gây ra những thay đổi đối với một số chất béo trong màng não, cải thiện các triệu chứng của trầm cảm tốt hơn.

6. Tăng liều thuốc hoặc đổi thuốc

Bạn có thể cần phải tăng liều thuốc mới có thể kiểm soát được tình trạng bệnh của mình. Nếu loại thuốc trầm cảm bạn đang sử dụng không thể làm giảm các triệu chứng, bạn cần phải chuyển sang một loại thuốc khác và cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ điều trị. 

7. Phối hợp với một loại thuốc khác

Bác sĩ của bạn có thể sẽ cân nhắc việc phối hợp với một loại thuốc khác để nâng cao hiệu quả điều trị, kiểm soát các triệu chứng của trầm cảm được tốt hơn. Việc phối hợp thuốc cũng cần phải được sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ điều trị và có hướng xử trí kịp thời.

8. Hãy thử liệu pháp tâm lý

Vào năm 2013, các nhà nghiên cứu tại Đại học Ottowa ở Canada đã trải qua hàng trăm nghiên cứu, bao gồm cả các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng và nghiên cứu kiểm tra tác động của các phương pháp điều trị tâm lý và xuất bản báo cáo với Hiệp hội Tâm lý học Canada. Họ phát hiện ra rằng, liệu pháp tâm lý có hiệu quả gần như thuốc trong điều trị trầm cảm và hiệu quả hơn thuốc trong việc ngăn ngừa tái phát. Đối với một số bệnh nhân, sự kết hợp của tâm lý trị liệu và thuốc có lợi hơn so với điều trị riêng biệt. Phát hiện của họ cho thấy rằng, điều trị rối loạn lưỡng cực kết hợp trị liệu tâm lý với thuốc giúp kiểm soát bệnh tốt hơn và ít tái phát hơn, giảm gánh nặng bệnh tật và tỷ lệ tự tử thấp hơn.