Các thuốc chống trầm cảm 3 vòng là một trong những thuốc được ưu tiên lựa chọn trong điều trị trầm cảm. Chúng có tác dụng ảnh hưởng đến sự sản sinh các chất hóa học của não bộ và từ đó cải thiện các triệu chứng của trầm cảm. Vậy loại thuốc này có tác dụng cụ thể thế nào, và người bệnh dùng như thế nào là hợp lý? Hãy xem câu trả lời qua bài viết dưới đây.

Các thuốc chống trầm cảm 3 vòng hoạt động như thế nào?

Các thuốc chống trầm cảm 3 vòng còn được gọi là thuốc chống trầm cảm tuần hoàn, là một trong những thuốc chống trầm cảm sớm nhất được phát hiện và sử dụng nhiều nhất. Mặc dù chúng rất có hiệu quả trong điều trị trầm cảm, tuy nhiên, gần đây, chúng thường được thay thế bằng các loại thuốc khác ít tác dụng phụ hơn. Nhưng với một số trường hợp, bệnh nhân lại đáp ứng khá tốt với loại thuốc này khi các phương pháp khác thất bại.  

Các thuốc chống trầm cảm tuần hoàn hoạt động bằng cách tác động đến các chất  dẫn truyền thần kinh – được sử dụng để vận chuyển thông tin giữa các tế bào não. Giống như hầu hết các thuốc chống trầm cảm, thuốc chống trầm cảm 3 vòng hoạt động bằng cách thay đổi nồng độ các chất hóa học trong não và truyền thông tới các tế bào thần kinh não bộ để điều chỉnh tâm trạng, giúp giảm các triệu chứng của trầm cảm.

Như chúng ta đã biết, trầm cảm là do sự thiếu hụt noradrenalin, serotonin, dopamin hoặc tiền chất của các catecholamin là phenyletylamin ở hệ thần kinh trung ương. Thuốc chống trầm cảm 3 vòng sẽ ức chế thu hồi noradrenalin và serotonin về các hạt dự trữ ở ngọn dây thần kinh, làm tăng nồng độ các chất này ở khe synap, làm tăng phản ứng với receptor ở màng sau synap nên có tác dụng chống lại trầm cảm. Tuy nhiên, thuốc chống trầm cảm cũng ảnh hưởng đến các chất hóa học khác trong não bộ nên có thể dẫn đến một số tác dụng không mong muốn.

Thuốc chống trầm cảm 3 vòng có tác dụng như thế nào?

Các thuốc chống trầm cảm 3 vòng thường được sử dụng

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê chuẩn các thuốc chống trầm cảm 3 vòng được dùng để điều trị như sau:

- Amitriptyline

- Amoxapine

- Desipramine

- Doxepin

- Imipramine

- Nortriptyline

- Protriptyline

-Trimipramine

- Maprotiline, thuốc chống trầm cảm tetracyclic cũng được FDA chấp thuận trong điều trị bệnh trầm cảm. Đôi khi các loại thuốc này cũng thường được sử dụng để điều trị các bệnh khác ngoài trầm cảm như rối loạn lo âu, đau dây thần kinh,…

Loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất đó là amitriptyline được dùng để điều trị các bệnh tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu,… giúp cải thiện tâm trạng và cảm xúc trở nên vui vẻ hơn, giảm lo lắng và căng thẳng, giúp cho ngủ ngon giấc hơn, và tăng cường năng lượng của bạn. Bạn có thể thấy rõ hiệu quả sau 1 – 2 tuần điều trị và tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hay tăng liều khi chưa hỏi ý kiến của bác sĩ.

Các tác dụng phụ và cảnh báo có thể xảy ra khi sử dụng thuốc chống trầm cảm 3 vòng

Với mỗi người khác nhau, khả năng đáp ứng với thuốc là khác nhau, các tác dụng phụ có thể xảy ra cũng khác nhau. Bởi vậy, đối với bệnh nhân mắc trầm cảm, việc sử dụng thuốc cần phải có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ, một số tác dụng phụ có thể biến mất sau một thời gian nhưng cũng có thể không mất đi, người bệnh sẽ được bác sĩ đổi một loại thuốc khác để tìm ra loại thuốc phù hợp nhất. Các tác dụng phụ thuộc vào liều, với liều cao hơn thường gây ra nhiều tác dụng phụ hơn.

Một số tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng thuốc chống trầm cảm bao gồm:

- Mờ mắt

- Táo bón

- Khô miệng

- Buồn ngủ

- Giảm huyết áp khi di chuyển từ ngồi sang đứng, có thể gây choáng váng

- Bí đái

- Tăng sự thèm ăn dẫn đến tăng cân

- Giảm cân

- Đổ quá nhiều mồ hôi

- Các vấn đề tình dục, chẳng hạn như khó đạt được cương cứng, cực khoái chậm hoặc ham muốn tình dục thấp

- Mất phương hướng hoặc lú lẫn, đặc biệt là ở người cao tuổi khi liều lượng quá cao

- Nhịp tim tăng hoặc không đều

- Cơn co giật thường xuyên hơn ở những người bị co giật

Tóm lại:

- Amitriptyline, doxepin, imipramine và trimipramine có nhiều khả năng khiến bạn buồn ngủ hơn các loại thuốc chống trầm cảm ba vòng khác. Dùng các loại thuốc này trước khi đi ngủ có thể hữu ích.

- Amitriptyline, doxepin và imipramine có nhiều khả năng gây tăng cân hơn so với các thuốc chống trầm cảm ba vòng khác.

- Nortriptyline và desipramine dường như có tác dụng phụ ít hơn so với các thuốc chống trầm cảm ba vòng khác.

Các vấn đề cần thảo luận với bác sĩ của bạn trước khi bạn dùng thuốc chống trầm cảm 3 vòng

Trước khi sử dụng các thuốc chống trầm cảm 3 vòng, bạn cần thảo luận kỹ với bác sĩ nếu bạn đang gặp phải tình trạng sau:

- Sử dụng thuốc chống trầm cảm khi mang thai: Hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn về những rủi ro và lợi ích của việc sử dụng thuốc chống trầm cảm. Một số thuốc chống trầm cảm có thể gây hại cho em bé của bạn nếu bạn dùng chúng trong khi mang thai hoặc trong khi đang cho con bú. Nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm và bạn đang cân nhắc việc mang thai, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần của bạn về những rủi ro có thể xảy ra. Đừng ngưng dùng thuốc mà không liên lạc với bác sĩ trước, vì việc dừng thuốc có thể gây nguy hiểm cho bạn.

- Tương tác thuốc: Khi dùng thuốc chống trầm cảm, hãy nói cho bác sĩ của bạn về bất kỳ loại thuốc kê đơn hoặc thuốc không kê đơn khác mà bạn đang dùng. Một số thuốc chống trầm cảm có thể gây ra các phản ứng nguy hiểm khi kết hợp với một số loại thuốc khác.

- Hội chứng serotonin: Trường hợp này rất hiếm khi xảy ra, nhưng không phải là không có. Khi phối hợp 2 loại thuốc tăng mức serotonin có thể sẽ gây ra tình trạng lượng lớn serotonin tích tụ trong cơ thể bạn. Các dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng serotonin bao gồm lo âu, kích động, đổ mồ hôi, lú lẫn, run, bồn chồn, thiếu phối hợp và nhịp tim nhanh. Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng ở trên.

- Nguy cơ tự sát và thuốc chống trầm cảm

Hầu hết thuốc chống trầm cảm nói chung là an toàn, nhưng FDA yêu cầu tất cả những người sử dụng thuốc chống trầm cảm cần phải được theo dõi và ghi lại mọi biểu hiện bất thường. Trong một số trường hợp, trẻ em, thanh thiếu niên và thanh niên dưới 25 tuổi có thể có gặp phải tình trạng tăng suy nghĩ tự tử hoặc không kiểm soát được hành vi khi dùng thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là trong vài tuần đầu sau khi bắt đầu hoặc khi thay đổi liều. Nếu bạn hoặc ai đó bạn biết có ý nghĩ tự sát khi dùng thuốc chống trầm cảm, ngay lập tức liên hệ với bác sĩ của bạn hoặc nhận trợ giúp khẩn cấp.